Raport wywiadu lotniczego 1955, Azerbejdżan - UAP

Czym jest ten dokument?

To tajny raport wywiadu lotniczego USA (Air Intelligence Information Report), oznaczony jako IR 193-55, datowany na 14 października 1955 roku, sporządzony przez ppk. Thomasa L. Ryana z biura attaché lotniczego USA. Raport składa się z 9 stron tekstu i 2 załączników graficznych. Nosi klauzulę SECRET — NOFORN (zakaz udostępniania obcokrajowcom) i został odtajniony dopiero na mocy Executive Order 12065.

Strona tytułowa raportu IR 193-55 — ppk. Ryan ocenia, że obserwacja ma znaczenie dla projektu USAF „Unidentified Flying Objects” i powinna być traktowana jako „aktualny” (current) raport

W podsumowaniu ppk. Ryan stwierdza: „Niniejszy raport zawiera relację naocznego świadka o wzniesieniu się i locie niekonwencjonalnego statku powietrznego w regionie Zakaukazia w ZSRR. Obiekt został zgłoszony przez trzech wysoce wiarygodnych obserwatorów ze Stanów Zjednoczonych, którzy podróżowali koleją w czasie obserwacji. Trzej obserwatorzy byli stanowczo przekonani, że widzieli latający spodek lub latający dysk”. Ppk. Ryan podkreśla, że znaczenie tego raportu dla projektu USAF „Unidentified Flying Objects” „jest oczywiste i zasługuje na weryfikację”.

Obserwatorzy i kontekst podróży

Trzej obserwatorzy to amerykańscy senatorzy i ich współpracownicy, którzy podejmowali podróż pociągiem przez ZSRR. Raport wymienia:

• Sen. Richard B. Russell — przewodniczący Komisji Sił Zbrojnych Senatu USA, jeden z najpotężniejszych senatorów epoki
• Płk. E.U. Hathaway — oficer sztabu Senatu
• Ruben Efron — tłumacz przy senackiej delegacji

W dniu 4 października 1955, o godzinie 19:10 czasu lokalnego, obserwatorzy jechali pociągiem między Atalyną a Adżarą (ZSRR, region Zakaukazia/Azerbejdżan). Pociąg przejeżdżał właśnie przez teren, na którym widoczne było lotnisko z samolotami na płycie.

Obserwacja — zeznanie płk. Hathawaya

Zeznania płk. Hathawaya — 13 ponumerowanych obserwacji, od startu obiektu po lot na dużej wysokości. Zawierają również szkic pozycji obserwacji

Płk. Hathaway złożył 13 ponumerowanych obserwacji w trakcie przesłuchania. Oto kluczowe fragmenty:

1. „Dwa obiekty typu latający spodek wzniosły się z terenu w pobliżu lotniska” — obserwowane z okna pociągu
2. „Pierwszy obiekt wznosił się niemal pionowo z prędkością względnie niską, ze śladem kondensacyjnym i światłami zamontowanymi na skrzydłach, okrągłymi lub dyskoidalnymi, z lekkim wygięciem na krawędzi natarcia”
3. „Wówczas poderwali się prawie pionowo, a następnie obiekt nagle nabrał przyspieszenia i zaczął się wznosić”
4. „Po osiągnięciu około 6000 stóp obiekt wyrównał lot i ściszył się na bardzo dużej wysokości, poruszając się w kierunku południowym lub na prawo, z prędkością znacząco przewyższającą normalne samoloty odrzutowe”
5. „Cały obiekt świecił i emitował iskierki u dołu. Wznosił się ostro, początkowo powoli, a po pewnym czasie przyspieszenie było tak silne, że obiekt zniknął mi z oczu, zanim osiągnąłem szczyt lunety”
6. „Nie było żadnego wyraźnie słyszalnego dźwięku — gdyby to była rakieta lub zwykły odrzutowiec, powinien być słyszalny”
7. „Po osiągnięciu 2000 stóp obiekt odleciał z ogromną prędkością z pozycji na południe. Wznoszenie było niemal pionowe — kąt nachylenia praktycznie 90 stopni. Obiekt emitował płomień z tyłu i wyrównał lot na poziomie Angels [tysięcy stóp]”
8. „Ten obiekt w żadnym wypadku nie był zwykłą rakietą. Wydawał się być w pełnym kontrolowanym locie przez cały czas”
9. „Miał kształt dysku — brak widocznych skrzydeł ani ogona. Zamontowane światła obracały się jednocześnie w kierunku zgodnym z ruchem wskazówek zegara lub w kierunku przeciwnym”
10. „Lecący dysk nie wyglądał na poruszany siłą wiatru — wydawało się to być kontrolowane wznoszenie”

Płk. Hathaway dodał: „Obiekt dyskowy był o wiele za duży, by mogły to być światła jakiegoś rodzaju samolotu — miał około stopę średnicy, a światła były bursztynowe, jedno o 20–50 stóp wyżej od drugiego”.

Obserwacja — zeznanie senatora Russella

Sen. Russell potwierdził obserwację w pełni i dodał własne szczegóły:

„Płk. Hathaway wywołał mnie do okna. Zauważyłem, że obiekt poruszał się z normalną prędkością, lecąc na kursie około 120 stopni. Następnie zaczął zostawiać smugi kondensacyjne, po czym nastąpiło nagłe przyspieszenie i wznoszenie. Obserwatorzy generalnie zgodzili się, że był to pojedynczy obiekt o napędzie odrzutowym, prawdopodobnie wspomaganym rakietowo, z ogromną rezerwą mocy, poruszający się szybciej niż normalna prędkość przelotowa dla odrzutowców.”

Druga obserwacja — lotnisko Dniepropietrowsk

Szkic wykonany przez płk. Hathawaya — profil niezidentyfikowanego radzieckiego bombowca odrzutowego zaobserwowanego na lotnisku Dniepropietrowsk, 9 października 1955

Raport zawiera też Part E z 5 października: obserwacja z pociągu między Tbilisi a Bilarską — płk. Hathaway zauważył dużą kulistą konstrukcję z antenami przypominającą stację radarową radziecką, okrągłą lub kwadratową, z przewodami.

Dodatkowo w Part E z pociągu między Stalingradem a Baku płk. Hathaway zaobserwował przy jednym z lotnisk niezidentyfikowany radziecki bombowiec odrzutowy, którego profil narysował ze szczegółami (załącznik — szkic): srebrne skrzydła o silnym skosie, kokpit wysunięty do przodu, silniki odrzutowe osłonięte na skrzydłach, nisko osadzony stabilizator.

Obserwacja z Morza Czarnego

W Part E, okolicach Batumi i Morza Czarnego, 5 października, pomiędzy Batumi a portem w Odessie, Hathaway podróżując statkiem widział:

„Duży helikopter przypominający Sikorski, z kabinami po obu stronach, który wydawał się zwiadowczy. Również na Morzu Czarnym, płynąc statkiem, obserwowano odrzutowiec lecący zbyt wysoko nad Baku jak na normalny trening — za wysoko na jakikolwiek typ identyfikowalnego samolotu.”

Kontekst wywiadowczy

Raport opisuje też operację zmiany rozstawu szyn kolejowych na granicy czesko-radzieckiej (Cop) — radzieckie tory mają szerśzą skalę niż europejskie, więc na granicy konieczne było przełożenie wagonów. Hathaway sporządził szczegółowy szkic tej operacji (załącznik 2). Dodatkowo opisuje podróż przez Czechosłowację, gdzie obserwatorzy odnotowali postęp elektryfikacji linii kolejowych — wszystko stanowiło cenny materiał wywiadowczy epoki zimnej wojny.

Płk. Hathaway komentuje szerzej: „Z Erze do Bazłarki jechaliśmy przez duży teren przemysłowy. Elektryfikacja koleji była niemal ukończona. Wejście na ten teren przez przejazd kolejowy, który wydawał się ogrodzony drutem kolczastym. Niewiele można było zobaczyć od strony pociągu.”

Ppk. Ryan: „dalsza debriefing przyniosłaby więcej cennych szczegółów”

Ppk. Ryan kończy raport uwagą:

„Uważam, że dalsze szczegółowe przesłuchanie tych trzech obserwatorów, z większą ilością czasu, przyniosłoby więcej cennych danych technicznych, zwłaszcza biorąc pod uwagę ich kwalifikacje i wiarygodność.”

Jednak ze względu na ograniczenia czasowe w biurze attaché w Pradze, pełne przesłuchanie nie odbyło się.

Kluczowe fakty

• Trzech wiarygodnych amerykańskich obserwatorów: sen. Richard Russell (przewodniczący Komisji Sił Zbrojnych), płk. Hathaway i tłumacz Efron — nikt z nich nie miał powodu fałszować zeznania
• Dwa obiekty dyskowe wzniosły się niemal pionowo z terenu w pobliżu radzieckiego lotniska w Azerbejdżanie
• Parametry lotu przekraczały możliwości znanych samolotów odrzutowych 1955 roku: pionowe wznoszenie, natychmiastowe przyspieszenie, brak słyszalnego dźwięku
• Kształt dyskowy — bez skrzydeł, bez ogona, ze światłami obracającymi się wokół obiektu
• Obiekt był pod pełną kontrolą przez cały czas lotu, wykluczając rakietę lub meteor
• Obserwacja z terytorium ZSRR — dodaje kontekst zimnowojennego wywiadu (czy Sowieci posiadali tajną technologię?)
• Sen. Russell żądał utajnienia: przez lata odmawiał publicznego komentowania obserwacji, podkreślając że raport powinien pozostać tajny

Dlaczego ten dokument jest ważny?

Raport IR 193-55 to jeden z najbardziej wiarygodnych przypadków obserwacji UFO w historii. Obserwatorami byli nie anonimowi cywile, lecz jeden z najpotężniejszych senatorów USA i wyszkolony oficer wojskowy, podróżujący przez terytorium ZSRR. Ich szczegółowe, spójne zeznania opisują obiekt o cechach, które w 1955 roku nie odpowiadały żadnemu znanemu statkowi powietrznemu — ani amerykańskiemu, ani radzieckiemu.

Senator Russell, który jako przewodniczący Komisji Sił Zbrojnych miał dostęp do najwyższych tajemnic wojskowych USA, po powrocie do kraju odmówił publicznego komentowania obserwacji i upierał się, że raport powinien pozostać tajny. Utajnianie trwało dziesięciolecia — dokument odtajniono dopiero w 1985 roku na mocy Executive Order 12065.