CIA — obiekt w kształcie delty koło Portoryko (1964)

Czym jest ten dokument?

To dwa powiązane dokumenty CIA (Central Intelligence Agency), odtajnione 7 sierpnia 2026 roku w Serii 5 programu PURSUE: wymiana memorandów między AD/SA (Assistant Director for Special Activities – szef tajnego rozpoznania lotniczego CIA: U-2, A-12) a AD/SI (Assistant Director for Scientific Intelligence – szef wywiadu naukowego) oraz notatki briefingowe dla Waltera Eldera, asystenta wykonawczego dyrektora CIA. Oba nosiły klauzulę TOP SECRET i oznaczenia kontrolne BYEMAN oraz OXCART – kanałów zarezerwowanych dla najtajniejszych programów rozpoznawczych.

Tydzień obserwacji nad poligonem atlantyckim

W drugiej połowie listopada 1964 roku w rejonie AFWR (Atlantic Fleet Weapons Range – poligonu rakietowego Floty Atlantyku koło Portoryko) radary i piloci US Navy wielokrotnie rejestrowali niezidentyfikowane obiekty. Kulminacją był wieczór 19 listopada: pilot F-8 Crusader rozpoznał obiekt jako kształt delty wielkości odrzutowca, a niszczyciel USS Gyatt prowadził kontakt radarowy przez 21 minut, fotografując ekran wskaźnika – analiza zdjęć wykazała prędkość ponad 3800 węzłów. 24 listopada kolejny szybki cel gwałtownie oddalił się od innego Crusadera lecącego z prędkością Mach 0,99 na 45 000 stóp.

OSA do OSI: to nie był nasz samolot

Strona 6 – memorandum OSA z 1 lutego 1965, sygnatura BYE 2081-65, kanał BYEMAN/OXCART.

1 lutego 1965 roku pułkownik z OSA (Office of Special Activities; w skanie czytelne tylko imię „Jack C.”) napisał do AD/SI, że Navy początkowo dostała wygodne wyjaśnienie – obiekt miał być tajnym Lockheedem YF-12A. OSA, zarządzające takimi maszynami, kategorycznie temu zaprzeczyło:

„CINCLANTFLT [głównodowodzący Floty Atlantyku] został poinformowany, że UFO zidentyfikował dowódca bazy Ramey jako YF-12A. Sądzimy, że ONI [wywiad marynarki] ostatecznie, dzięki naszym staraniom, przekonało się, iż UFO w istocie nie było YF-12A ani samolotem Lockheeda podobnej kategorii.”

OSA pozyskało od marynarki oryginalny film radarowy z odbitkami i poprosiło OSI, ewentualnie wspólnie z OEL (biurem wywiadu elektronicznego CIA), o „gruntowną analizę naukową” materiału o „UFO o dużej prędkości i dużej wysokości”. Po badaniu film miał wrócić do Navy.

Werdykt Chamberlaina: samolot delta, ale czyj?

Strona 4 – wnioski i podpis Donalda F. Chamberlaina, AD/SI.

Odpowiedź z 11 lutego 1965 roku podpisał Donald F. Chamberlain, szef wywiadu naukowego CIA. Analiza fotografii radarowej potwierdziła „dobry ślad” o prędkości ponad 3800 węzłów oraz serię obserwacji w okresie 18–24 listopada. Wniosek był ostrożny:

„W świetle fotografii radarowych i obserwacji pilota stwierdza się, że tak zwane UFO z 19 listopada było prawdopodobnie samolotem w układzie delta, typu o znacząco wyższych osiągach niż F-8C na pułapie 30–40 tysięcy stóp.”

Obiekty z całego okresu Chamberlain określił jako „niezidentyfikowane statki powietrzne”. Zasugerował motyw: zaplanowane na AFWR testy rakietowe „mogły stanowić atrakcyjny cel dla rozpoznania”. Rozważono radziecki wariant rozpoznawczy MiG-21 z kamerą lotniczą i prawdopodobnie aparaturą SLAR (radarem obserwacji bocznej) – zaznaczając, że brak dowodów na bazowanie takich maszyn na Kubie, z radzieckimi czy kubańskimi pilotami.

Notatki na biurko zastępcy dyrektora

Strona 1 notatek dla Waltera Eldera – streszczenie incydentów z listopada 1964.

Sprawa trafiła na szczyt agencji: dla Waltera Eldera przygotowano sześciopunktowe notatki o obiekcie obserwowanym w kilku dniach między 16 a 24 listopada. Podkreślono wiarygodność świadka:

„Pilot Crusadera nocą 19 listopada obserwował UFO w pełnym świetle księżyca; pogoda była dobra, widzialność była dobra. UFO zidentyfikowano jako obiekt w kształcie delty, wielkości mniej więcej myśliwca odrzutowego.”

Notatki dodają, że USS Gyatt – „niszczyciel rakietowy wyposażony w najnowszy i najdokładniejszy” sprzęt śledzący – potwierdził obserwację zdjęciami ekranu radaru, a ONI (Office of Naval Intelligence) poproszono o zgłaszanie podobnych incydentów w przyszłości.

Co to znaczy?

Dokumenty pokazują rzadki moment, w którym CIA nie zamyka sprawy wygodną etykietą, lecz ją otwiera: pion zarządzający najtajniejszymi samolotami USA sam wykluczył własne maszyny, zamówił analizę naukową surowych danych radarowych i doprowadził sprawę do gabinetu dyrektora agencji. Werdykt – „prawdopodobnie samolot delta o osiągach wyższych niż F-8C” – niczego nie nazywa po imieniu, a hipoteza MiG-21 upada z braku dowodów w tym samym akapicie, w którym się pojawia. Dokumenty milczą o tym, czy analiza OSI przyniosła dalsze ustalenia i czy obiekt kiedykolwiek zidentyfikowano.

Redakcje

Skany pozostają trudno czytelne: podpis pułkownika z OSA jest ucięty (widoczne „Jack C.”), fragmenty analizy radarowej i dat w notatkach briefingowych są częściowo nieczytelne, a pozycja USS Gyatt względem Kuby zachowała się tylko we fragmencie. Karty kontrolne BYEMAN/OXCART z listami dystrybucyjnymi pokazują, że materiał krążył w najwęższym kręgu agencji.