Wspólne projekty lotnicze USA-Kanada i obserwacje UFO (1954-1955)

Czym jest ten dokument?

Wg AARO: Akta DOW-UAP-D095 (Departament Wojny USA) to zbiór raportów, memorandów i korespondencji dotyczących różnych eksperymentalnych wówczas maszyn pionowego startu i lądowania, czyli VTOL (vertical take-off and landing — pionowy start i lądowanie). Trzon stanowi ocena potencjału „Avro Project Y2” — wspólnego amerykańsko-kanadyjskiego, niemal okrągłego statku VTOL, który — jak zapisano — z wyglądu przypomina ówczesne popularne opisy UFO (unidentified flying object — niezidentyfikowany obiekt latający).

Kontekst: A. V. Roe Canada Ltd. w Malton w Ontario prowadziła w latach 50. XX wieku prace nad dyskowatym samolotem VTOL. To udokumentowany historycznie program, a jego okrągły kształt regularnie mylono w prasie z „latającymi spodkami”.

Co pozostaje niejasne: AARO nie ujawniło pełnych parametrów technicznych maszyny ani liczby stron dokumentu w miejscach, gdzie oryginalny formularz je pomijał (rubryki „liczba stron” i „numer kopii” pozostały niewypełnione w skanie).

Strona 1 — okładka raportu Naukowej Rady Doradczej (SAB) przy Szefie Sztabu USAF na temat „Avro Project Y2”, listopad 1954.

Ocena Naukowej Rady Doradczej

Wg AARO: W piśmie z 10 grudnia 1954 roku SAB (Scientific Advisory Board — Naukowa Rada Doradcza) przekazała wyniki badania projektu „spodka” Avro. Panele lotniczy i napędowy zostały poinformowane 28 września podczas jesiennego posiedzenia w Omaha, a następnie wysłano przedstawicieli do zakładów A. V. Roe w Malton.

Kontekst: Pismo podpisał jako pełniący obowiązki przewodniczącego rady James H. Doolittle, a adresatem był generał broni Donald L. Putt, zastępca Szefa Sztabu ds. rozwoju — obie osoby to postacie historyczne z kierownictwa lotnictwa USA tamtego okresu.

„Wstępne wnioski obu paneli bezpośrednio po tym instruktażu sprowadzały się do stwierdzenia, że projekt zasługuje na nie więcej niż ograniczone wsparcie.”

Co pozostaje niejasne: Załączony pełny raport zespołu Soderberga, Markhama i Donovana nie został w tych aktach przytoczony w całości — mamy jedynie pismo przewodnie i ogólną, negatywną konkluzję co do wykonalności technicznej.

Okrągłe maszyny mylone z UFO

Wg AARO: Memorandum z 1954 roku wyraża opinię, że statki VTOL o okrągłym rzucie mogą być brane za UFO przez obserwatorów nieobeznanych z taką technologią. Zaleca też ponowne przeanalizowanie raportów UFO w pobliżu sowieckich operacji lub obiektów wojskowych, aby ocenić, czy nie da się ich przypisać nieznanym wcześniej, zaawansowanym maszynom VTOL obcej konstrukcji.

Kontekst: Dokumentacja odróżnia dwie warstwy: publikację prasową „The Flying Disc” w grudniowym numerze 1954 roku wewnętrznego biuletynu Air Intelligence Digest oraz wewnętrzny raport SAB, który — jak zaznaczono — był w kontraście do optymistycznego tonu artykułu.

„Wasza uwaga jest szczególnie zwracana na ogólnie negatywne ustalenia co do wykonalności technicznej wyrażone w tym raporcie, w przeciwieństwie do (…) optymistycznych oczekiwań zawartych w artykule.”

Co pozostaje niejasne: AARO nie ujawniło, ile konkretnie wcześniejszych raportów UFO faktycznie poddano ponownej analizie pod tym kątem ani z jakim skutkiem.

Incydent KC-97 nad Nową Fundlandią (lipiec 1955)

Wg AARO: Akta zawierają korespondencję dotyczącą incydentu UFO z udziałem samolotu USAF KC-97 lecącego w rejonie Nowej Fundlandii w Kanadzie w lipcu 1955 roku. Komitet USAF ustalił, że opisane cechy były niezgodne ze znanymi systemami wojskowymi sowieckimi, amerykańskimi i kanadyjskimi. Komitet był też „niezdolny do wyjaśnienia jednoczesnych zwrotów radaru naziemnego i obserwacji wzrokowych załogi”.

Kontekst: Memorandum dla akt datowane na 11 lipca 1955 roku (Płk MacDuff) precyzuje, że oceniano obserwacje załogi KC-97 oraz zwroty radaru z 6 lipca w rejonie o współrzędnych podanych w dokumencie jako 49N, 59-50W. Komitet OIN-2C otrzymał to zadanie 8 lipca.

„Komitet nie był w stanie wyjaśnić jednoczesnych zwrotów radaru naziemnego i obserwacji wzrokowych załogi i wstępnie przyjmuje ocenę NEAC przypisującą incydent zjawisku elektrycznemu z jednej strony oraz błędnej interpretacji obserwacji przez członków załogi z drugiej.”

Co pozostaje niejasne: Sama ocena zawiera wewnętrzną sprzeczność, której dokument nie rozstrzyga: komitet jednocześnie nie potrafił wyjaśnić zdarzenia i „wstępnie” zaakceptował wyjaśnienie łączące zjawisko elektryczne z pomyłką załogi. Incydent sklasyfikowano jako UFOB i uznano za nienadający się do publikacji w biuletynie ani dzienniku sztabowym.

Strona 39 — memorandum dla akt (11 lipca 1955), w którym komitet USAF ocenia obserwacje KC-97 i klasyfikuje zdarzenie jako UFOB.

Rekomendacje wywiadu

Wg AARO: W związku z incydentem KC-97 zapisano dwie rekomendacje: wobec „poważnego zagrożenia technologicznego”, gdyby nieprzyjazne państwa opracowały wysokowydajne niekonwencjonalne statki powietrzne, agencje zbierające informacje miały zwiększyć wysiłki, by penetrować sowieckie programy badawczo-rozwojowe; ponadto zalecono, by w przyszłych podobnych incydentach poderwanie myśliwców następowało bezzwłocznie.

Kontekst: Akta zawierają też korespondencję o wartości danych z ubocznej rejestracji radarowej meteorów wchodzących w atmosferę — Air Research and Development Command USAF rekomendowało wykorzystanie tych danych do poprawy działania systemu radarowego AN/FPS-17. Osobno odnotowano poparcie dla programu CIRVIS (Communications Instructions for Reporting Vital Intelligence Sightings), wspólnego cywilno-wojskowego programu USA i Kanady standaryzującego zgłaszanie nietypowych lub niezidentyfikowanych zagrożeń w powietrzu i na morzu.

Co pozostaje niejasne: AARO nie ujawniło, czy rekomendacje o natychmiastowym poderwaniu myśliwców faktycznie wdrożono ani jakie były dalsze losy analizy danych meteorowych z radaru AN/FPS-17.

Redakcje i luki

Wg AARO: Dokument oznaczono jako pozbawiony redakcji (redaction: false), a jego kluczowe fragmenty operacyjne — konkluzje SAB oraz ocena incydentu KC-97 — są czytelne.

Kontekst: Materiał opatrzono ówczesną klauzulą „SECRET”, a formularze przewidywały odtajnienie zgodnie z odpowiednim regulaminem AFR — akta trafiły do domeny publicznej w ramach inicjatywy PURSUE Departamentu Wojny USA.

Co pozostaje niejasne: Znaczna część surowego skanu to słabo czytelny wydruk maszynowy z licznymi zniekształceniami OCR — nazwiska pojedynczych oficerów, dokładna liczba stron i część not koordynacyjnych pozostają trudne do jednoznacznego odczytania z samego dokumentu.