NASA - Apollo 16: debriefing naukowy, fragment 2 (audio)

Czym jest ten dokument?

NASA-UAP-D025 to drugi fragment zapisu dźwiękowego z naukowego debriefingu załogi Apollo 16 - bezpośrednia kontynuacja materiału NASA-UAP-D024, któremu poświęcamy osobną analizę. Nagranie trwa 55 minut 41 sekund i jest dostępne na rządowej platformie DVIDS (Defense Visual Information Distribution Service) jako wideo nr 1010336 o sygnaturze VIRIN 720501-D-D0360-7145. Według metadanych powstało 1 maja 1972 r., kilka dni po powrocie załogi na Ziemię, a do trzeciej transzy odtajnień PURSUE włączyło je AARO (Biuro ds. Rozwiązywania Anomalii we Wszystkich Domenach) Departamentu Wojny.

To materiał wyłącznie dźwiękowy: przez cały czas na ekranie widać jedynie logo NASA z biegnącą po nim linią fali dźwiękowej. Do nagrania dołączono jednak automatyczne napisy - i to one pozwalają prześledzić niemal słowo po słowie, o czym rozmawiano na sali. Powód obecności tego fragmentu w transzy o UAP (niezidentyfikowanych zjawiskach anomalnych) AARO wskazało wprost na karcie materiału: w 32. minucie i 41. sekundzie jeden z naukowców rzuca półżartem o „bazie gwiezdnej obcych”.

Kadr z początku nagrania - przez całe 55 minut obraz to wyłącznie logo NASA i wizualizacja ścieżki audio.

Jak wyglądały debriefingi naukowe NASA

Debriefing naukowy zamykał każdą misję Apollo: zanim astronauci wrócili do symulatorów i obowiązków, siadali w jednej sali z głównymi badaczami eksperymentów. Karta pierwszego fragmentu (D024) opisuje formułę tych spotkań wprost: badacze przedstawiają załodze wstępne wyniki eksperymentów Apollo 16, między innymi po to, by pomóc w przygotowaniach do Apollo 17 - i omawiają anomalie. Łącznie oba opublikowane fragmenty to ponad dwie i pół godziny zapisu.

Nagranie jest surowe, bez montażu. Słychać prośby o kolejne slajdy, szukanie prelegentów na sali („Jest tu? O, jest”), podawanie mikrofonu i żarty rzucane między pytaniami. W tym fragmencie głos zabierają kolejno zespoły od fotografii orbitalnej, wysokościomierza laserowego, subsatelity - cząstki, pola i magnetometr - oraz eksperymentu grawitacyjnego, a na końcu sami astronauci.

Zgięta osłona i wióry w kamerze

Fragment otwiera raport zespołu fotograficznego. Mimo okrojonej misji - rezygnacji ze zmiany płaszczyzny orbity i powrotu dzień wcześniej - pokrycie zdjęciowe sięgnęło około 90 procent planu. Prelegent dopytuje Kena Mattingly’ego o osłonę przeciwodblaskową kamery gwiazdowej, którą pilot zastał zgiętą i zaklinowaną o poręcz podczas spaceru kosmicznego (EVA) po odbiór kaset z filmem. Wysokościomierz laserowy przepracował 14,5 z planowanych 20 godzin i oddał 2106 z 3283 zaplanowanych strzałów.

Najpoważniej brzmi jednak wątek metalowych drobin znalezionych w kamerze kartograficznej. Było ich dość, by zaniepokoić laboratorium - i wstrzymać wywołanie filmu do czasu popołudniowej narady.

„To może mieć, rzecz jasna, bardzo poważne konsekwencje. [...] Po fotografii wykonywanej w drodze powrotnej zostało nam najwyraźniej więcej filmu, niż przewidywaliśmy. A to może oznaczać, że kamera nie przesuwała taśmy wtedy, gdy sądziliśmy, że ją przesuwa, i że w środku coś ją mocno niszczyło.”
- NASA-UAP-D025, napisy, ok. 10:51-11:20

Producent kamery miał obejrzeć drobiny i wskazać, skąd się wzięły. Od tej oceny zależało, czy w ogóle można bezpiecznie wywołać oryginalny film - czyli cały orbitalny materiał kartograficzny misji.

Protony, które ktoś włącza i wyłącza

Jim McCoy zreferował pracę subsatelity wypuszczonego na orbitę Księżyca. Wszystkie analizatory elektrostatyczne i teleskopy działały, bez problemów z szumem znanych z Apollo 15. Najciekawsze okazały się niespodziewane strumienie protonów o niskiej energii, około 30 keV (kiloelektronowoltów), rejestrowane w ogonie magnetycznym Ziemi i poza nim.

Zespół początkowo brał je za składnik słonecznego promieniowania kosmicznego, ale lokalizacje i niemal stała intensywność - jak mówi prelegent - „niemal zmusiły” badaczy do odwrotnego wniosku: to protony uciekające z zewnętrznego pasa Van Allena, czyli proces odwrotny do zakładanego zasilania pasów cząstkami od Słońca. Ich zachowanie opisano obrazowo: pojawiają się nagle i znikają równie gwałtownie, „jakby ktoś zakręcił zawór” (ok. 22:04).

„Baza obcych” nad kraterem Van de Graaff

W połowie nagrania przychodzi raport z magnetometru subsatelity. Największa anomalia to głęboki dół magnetyczny w rejonie krateru Van de Graaff po niewidocznej stronie Księżyca; mniejsze spadki pola korelują z kraterami Korolew, Hertzsprung, Pawłow czy Milne, a strona widoczna jest magnetycznie około dziesięć razy „gładsza”. Prelegent zauważa przy tym osobliwą zbieżność - i właśnie tu pada zdanie, które AARO wyróżniło na karcie materiału.

„Koreluje to całkiem dobrze z danymi laserowymi, które pokazują wielką dziurę po niewidocznej stronie Księżyca w okolicy Van de Graaffa. Tam właśnie mamy nasz wielki dół, ale nie widzę żadnego naukowego uzasadnienia, by łączyć te dwa wyniki. Dodam, że jest tam również wtórny pik promieniowania gamma. Nie wiem, co to znaczy. To mogłaby być baza gwiezdna obcych czy coś w tym rodzaju.”
- NASA-UAP-D025, napisy, 32:23-32:41

Kadr z 32:41 - moment, w którym padają słowa o „bazie gwiezdnej obcych”. Obraz się nie zmienia, ale to właśnie ten fragment AARO zacytowało na karcie materiału.

Z sali nikt nie podejmuje wątku - wykład płynie dalej, do mapy konturowej anomalii. To klasyczny żart fizyka postawionego przed niewyjaśnioną korelacją: anomalia magnetyczna, zagłębienie terenu i pik promieniowania gamma w jednym rejonie. Mówca sam uczciwie zastrzega, że nie umie tych danych powiązać - a AARO, wyciągając cytat na kartę, uczyniło z niego wizytówkę całego nagrania.

Subsatelita, który spadał za szybko

Dramaturgii dostarcza orbita subsatelity. Przedstartowe przewidywania dawały mu około 200 dni bez kłopotów; zaktualizowany wykres pokazał co innego. „Jeśli ekstrapolować na oko, wygląda na to, że zostały nam jakieś cztery dni” - mówi prelegent (ok. 26:55), a Bill Sjogren miał przyjmować zakłady 50 na 50, że aparat się rozbije. Powód był pouczający: pola grawitacyjnego Księżyca nie znano dostatecznie dobrze, a jego zbadanie było zadaniem… właśnie tego subsatelity.

„No cóż, to tylko pokazuje, że nie da się powtórzyć sześciu miesięcy planowania w dwa dni.”
- NASA-UAP-D025, napisy, ok. 27:51

Eksperyment grawitacyjny dołożył własne zagadki: ujemna anomalia około 100 miligali nad kraterem Ptolemeusz, około 50 miligali pod miejscem lądowania Descartes i trzykilometrowa rozbieżność między zmierzonymi wysokościami a mapami ACIC (wojskowego ośrodka kartograficznego w St. Louis). Padło nawet pytanie, czy sejsmometry na powierzchni wykryją uderzenie 50-funtowej stacji; upadek prognozowano w okolicach 30 stopni długości zachodniej i 5-6 stopni szerokości północnej. Publicznie udokumentowano, że subsatelita Apollo 16 rzeczywiście rozbił się o Księżyc kilka tygodni po misji.

Co to znaczy?

Przez 55 minut nie pada ani jedno zdanie o niezidentyfikowanych obiektach widzianych w locie. To zapis surowej nauki: zgięta osłona, drobiny w mechanizmie kamery, protony spoza modelu, spadający subsatelita i mapy mylące się o trzy kilometry. Jedyny „kosmiczny” akcent to żart o bazie obcych - i właśnie jego wybór na wizytówkę nagrania mówi najwięcej o logice tej transzy. AARO pokazuje, jak w NASA naprawdę rozmawiano o anomaliach: otwarcie, z humorem i z natychmiastowym zastrzeżeniem, czego dane nie dowodzą.

Z kontekstu epoki wiadomo, że to właśnie Apollo 16 dostarczyło słynnego czterosekundowego ujęcia „UFO” sfilmowanego podczas powrotu z Księżyca - w 2004 r. NASA wyjaśniła je jako wysięgnik reflektora do spacerów kosmicznych. Na tle tej legendy faktyczny zapis debriefingu brzmi zupełnie nieefektownie - i chyba o to chodzi. Najlepiej podsumowuje go zdanie jednego z astronautów z końcówki nagrania, zachęcającego badaczy do stałego kontaktu:

„Pytania są bardzo tanie, a niezadawanie pytań może być bardzo kosztowne.”
- NASA-UAP-D025, napisy, ok. 54:31

Co pozostaje niejasne

• Napisy są automatyczne - DVIDS zastrzega, że „nie zostały zweryfikowane i mogą nie odzwierciedlać dokładnie treści nagrania”; pojedyncze słowa, liczby i nazwiska bywają przekręcone;
• mówcy nie są w napisach podpisani - identyfikacje (Mattingly, McCoy, Sjogren) wynikają z wywołań po nazwisku i treści wypowiedzi, a części głosów nie sposób przypisać;
• AARO nie wyjaśniło kryteriów, według których czysto naukowy debriefing trafił do transzy o UAP - poza wyróżnieniem cytatu z 32:41 na karcie materiału;
• karta nie precyzuje, jak spotkanie podzielono na fragmenty D024 i D025 ani czy istnieje dalszy, nieopublikowany zapis;
• metadane lokalizują nagranie jedynie jako „US” - Houston wynika z kontekstu programu i wzmianki o ośrodku MSC (Manned Spacecraft Center, ówczesny ośrodek załogowych lotów kosmicznych) w treści rozmów.