W annałach historii duchowej ludzkości pojawiają się postacie, których życie i nauki wykraczają poza wszelkie konwencjonalne ramy, zmuszając nas do przewartościowania tego, co uważamy za możliwe i realne. Jedną z takich postaci jest Sri Ma Anandamayi, kobieta, której istnienie samo w sobie było żywym świadectwem Boskości, a jej wpływ rozciągał się na miliony serc, niezależnie od kultury, religii czy pochodzenia społecznego.
Jej historia, szczegółowo udokumentowana przez badaczy i biografów, takich jak Bata Kamukherjee w książce „Życie i Nauki Sri Ma Anandamayi”, fascynuje swoją głębią i tajemniczością. Ma, co znaczy „Matka”, urodzona 125 lat temu, choć opuściła swoje fizyczne ciało w wieku 86 lat, nigdy nie była ograniczona przez te ramy.
Kim była Sri Ma Anandamayi? Ucieleśnienie Boskiej Wolności
Sri Ma Anandamayi była ucieleśnieniem radosnej samowystarczalności, która urzekała wszystkich, którzy się do niej zbliżali. Jej osobowość, choć tajemniczo niedostępna i wykraczająca poza ludzkie pojmowanie, była zarazem przesycona współczującą miłością do wszystkich żyjących istot, sprawiając, że wydawała się bliższa niż najbardziej wyrozumiały przyjaciel.
Była nauczycielką, której wskazówek szukali zarówno uczeni, jak i prości ludzie, starzy i dzieci, osoby z różnych kultur czy tradycyjnego indyjskiego środowiska. Choć nieustannie podróżowała, wszędzie czuła się jak w domu, a nikt nie był dla niej obcy. W Dhaka, gdzie po raz pierwszy zyskała szerokie uznanie, nazywano ją Manushkali, czyli „Żyjącą Kali”, co było zrozumiałe, biorąc pod uwagę, że Kali jest bóstwem opiekuńczym Bengalu.
Jej obecność wywoływała podobne reakcje również w innych regionach Indii. Na brzegach świętej rzeki Narmada witano ją jako Devi Narmada, a w Maduraju tłumy czekały godzinami, aby nazwać ją boginią Minakshi. Nawet w Pendżabie zajęła honorowe miejsce obok świętego Granth Sahiba. Wielu świętych i joginów, takich jak Mahatma Shri Hari Baba Maharaja czy Sindhi devotee Sri Udiyababa Maharaja, widziało w niej ucieleśnienie swoich ukochanych bóstw.
Jeden z muzułmańskich wyznawców widywał ją w swoich medytacjach z koroną na głowie, a chrześcijanin spontanicznie wykrzyknął: „Teraz mamy twarz, którą możemy przypisać Bogu”. Prosta kobieta z Almorze mówiła jej: „Teraz, gdy jesteś z nami, nie musimy odwiedzać świątyń”.
Tajemnica Tożsamości: „Wszystko jest formą Boga”
Irlandzki dziennikarz, głęboko poruszony jej aurą, otwarcie zapytał ją: „Czy mam rację, wierząc, że jesteś Bogiem?”. Odpowiedź Sri Ma była prosta, lecz przenikająca:
Nie ma nic poza Nim samym. Każdy i wszystko jest tylko formą Boga. W twojej osobie również, wszystko jest tylko formą Boga; i w twojej osobie On przybył tu, aby dać darshan (Boskie spojrzenie).
Dziennikarz drążył dalej: „Dlaczego jesteś na tym świecie?”. Ma odpowiedziała: „Nie jestem nigdzie. Spoczywam w sobie samej”. Kiedy Irlandczyk stwierdził: „Jestem chrześcijaninem”, Ma odparła: „Ja też. Chrześcijanka, muzułmanka, czymkolwiek zechcesz”. Jej niezachwiany uśmiech rozbrajał wszelkie pytania dotyczące jej tożsamości. Kiedyś na pytanie wyznawcy, kim jest, odpowiedziała:
Cóż za dziecinne pytanie! Ludzie mają różne wizje bogów i bogiń we mnie, zgodnie ze swoimi własnymi preferencjami. Kim byłam wcześniej, jestem teraz i będę potem. Jestem również tym, czymkolwiek ty lub ktokolwiek inny może myśleć, że jestem. Dlaczego nie spojrzysz na to w ten sposób: tęsknoty poszukiwaczy prawdy przywiodły to ciało do istnienia. Wszyscy tego pragnęliście, więc to znaleźliście. To wszystko, co musisz wiedzieć.
Richard Lenoy, wieloletni wyznawca, podsumował jej sposób bycia w bardzo trafnych słowach, pisząc, że w jej obecności odczuwało się „dziwność, swoistość, nieokreśloną jakość, która tak bardzo zbliżała się do granic definiowalnie ludzkiego, że przymiotnik ‘ludzki’ stawał się całkowicie nieadekwatny, a ‘boski’ – skromny”. Była uosobieniem bezwysiłkowej perfekcji.
Nirmala Sundari Devi: Dzieciństwo i Małżeństwo
Sri Ma Anandamayi urodziła się 30 kwietnia 1896 roku w małej wiosce Kiora, na terenie obecnego Bangladeszu, w pobożnej, choć niezamożnej, bramińskiej rodzinie. Nadano jej imię Nirmala Sundari Devi, co oznacza „Nieskalane Piękno”, i wydawało się to bardzo odpowiednie, ponieważ jako dziecko była uroczym, radosnym i szczęśliwym dzieckiem, ulubienicą wszystkich.
Jej dzieciństwo upłynęło w zgodnym wiejskim otoczeniu, gdzie, głównie muzułmańska, społeczność Kiora darzyła ją miłością i uczuciem, które przetrwało lata. Nawet dziś tamtejsi muzułmanie nazywają ją „naszą własną Ma”. Jej ojciec, pobożny wisznaita, był znany z pięknego wykonywania pieśni dewocyjnych, a jego melodyjny głos poruszał serca słuchaczy. Matka Ma była łagodną kobietą o prawej naturze, całkowicie oddaną dobru rodziny.
W wieku zaledwie 13 lat Sri Ma została wydana za mąż za Sri Ramani Mohana Chakravartiego z Atpara. W tradycji jego rodziny praktykowano Shakti upasana. Przez prawie cztery lata, będąc dzieckiem-panną młodą, mieszkała w domu najstarszego brata męża, Sri Revati Mohana i jego żony Ramody Devi. Z beztroskiego dzieciństwa w domu rodziców została przeniesiona w wymagającą sytuację, pełną ciężkiej pracy fizycznej i restrykcyjnej dyscypliny.
Gotowała, sprzątała, nosiła wodę, opiekowała się dziećmi i służyła szwagierce na wszelkie możliwe sposoby. To, co wyróżniało Ma spośród innych wiejskich kobiet w podobnej sytuacji, to jej całkowita adekwatność i jakby „coś ekstra”. Pozostawała zawsze pogodna, w dobrym humorze i więcej niż chętna do wzięcia na siebie cudzych ciężarów.
Jej spokojne i zrównoważone usposobienie nigdy nie było zakłócone przez lekkomyślność czy niesprawiedliwe traktowanie ze strony starszych. W rzeczywistości, jej beztroska natura początkowo budziła niepokój rodziny, która interpretowała to jako przejaw prostoty umysłu. Dopiero wiele lat później jej bliscy towarzysze zrozumieli, że była ona zawsze ugruntowana w swoim często powtarzanym stwierdzeniu: „Cokolwiek się dzieje, niech się dzieje”.
W wieku 18 lat, za obopólną zgodą obu rodzin, Ma przeprowadziła się do Ashtagram, aby zamieszkać z mężem w miejscu jego pracy. W późniejszych latach Sri Ma nazywała swojego męża Bolanathi, i tak będziemy go tu nazywać. Matka powiedziała jej wówczas, by okazywała mężowi taki sam szacunek i posłuszeństwo, jaki okazywała ojcu, a Ma przez całe życie była bardzo uważna na te łagodne prośby matki.
Bolanath traktował ją z przyjacielskim, lecz pełnym szacunku dystansem, co było bardzo ujmujące. Przyjął na siebie rolę odpowiedzialnego opiekuna cennego skarbu, i nosił to brzemię z rozwagą i kompetencją przez całe życie, aż do swojej śmierci w 1938 roku. Wiele napisano o czystości i doskonałym celibacie życia małżeńskiego Sri Ma i Bolanathiego.
Był on wyraźnie pod wpływem pięknej, młodej żony, gotowej posłusznie spełnić każde jego życzenie, co przy jego przykładnym spokoju ducha sprawiało, że sąsiedzi i bliscy przyjaciele zgodnie twierdzili, iż był całkowicie zadowolony z tego, jak się sprawy mają.
Życie jako Sadhana: Boska Gra i Spontaniczne Oświecenie
Miasteczko Bajitpur zyskało szczególne znaczenie dla wyznawców Sri Ma jako miejsce, gdzie przeszła przez różne procesy intensywnej sadhany – duchowych praktyk. Ona sama opisała to tak:
Pewnego dnia w Bajitpur, jak zwykle, poszłam do stawu niedaleko domu, w którym mieszkaliśmy, na moją codzienną kąpiel. Podczas oblewania głowy wodą, pojawił się we mnie chaol (spontaniczny impuls): „Jak by to było grać rolę sadhiki (praktykującej duchowo)?”. I tak zaczęła się lila (Boska gra).
Terminy chaol i lila są kluczowe dla zrozumienia Sri Ma. Chaol to spontaniczna myśl, różna od aktu woli czy pragnienia. Często powstawała z potrzeb jej towarzyszy, a raz wyrażona, prowadziła do zbiegu wydarzeń, które ją spełniały. Lila zaś to Boska gra, aktywność, która jest celem samym w sobie. W przypadku Sri Ma, chaol było synchroniczne ze spontanicznym działaniem.
Pewnego wieczoru, po powrocie Bolanathiego z pracy, Ma poprosiła o pozwolenie na podjęcie „małej sadhany”. Bolanath chętnie się zgodził. Ma usiadła na podłodze w kącie pokoju i zaczęła powtarzać słowa „Hari Hari Hari”, ponieważ w dzieciństwie nauczyła się śpiewać to imię od ojca. Bolanath obserwował, jak stopniowo pogrążała się w świecie wewnętrznej radości.
Po kilku dniach tego rytuału zaczął widzieć, jak przyjmowała jogiczne pozycje, zwane asanami. Ma nie miała żadnej wcześniejszej wiedzy o jodze, co tylko podkreślało spontaniczny, wewnętrzny charakter tych manifestacji. Gdy Bolanath zapytał, dlaczego mówi „Hari”, skoro nie są wisznaitami, Ma zapytała: „Czy mam więc mówić Shiva Shiva?”. Zmiana imienia nie wpłynęła na jej praktykę duchową.
Sri Ma wspominała, że podczas powtarzania słów nie kontemplowała żadnych wizualnych form; dźwięk był wszystkim. Sylaby były jak rezonans bijący z wszechprzenikającego rytmu. Jej ciało dostrajało się do uniwersalnego rytmu mocy podtrzymującej wszystko, co istnieje. Stawało się instrumentem dla gry tej kosmicznej muzyki, zlewając się z dźwiękiem wypowiadanych liter.
Jej kończyny, całe ciało, poruszały się rytmicznie, jak w wibrujących formach niezwykłej choreografii, kierowanej przez wewnętrzną moc. Czasami leżała przez wiele godzin absolutnie nieruchomo, całkowicie pogrążona w wewnętrznej błogości. W takich chwilach jej ciało emanowało blaskiem widocznym dla obserwatorów. Bolanath patrzył na nią urzeczony, nigdy nie wątpiąc w autentyczność tych manifestacji, nawet gdy inni byli sceptyczni.
Przez blisko sześć lat Sri Ma żyła życiem pielgrzyma na ścieżce duchowego dążenia, inicjując się samodzielnie i kontynuując bardziej systematycznie. Bolanath uświadomił sobie, że ma do czynienia z wyjątkowym ucieleśnieniem Boskiej mocy i w ciągu pierwszego roku tej manifestacji sam przyjął od niej inicjację.
Ich relacja zyskała nowy wymiar – mistrza i ucznia – choć Ma nigdy nie zmieniła swojej postawy całkowitego posłuszeństwa i szacunku dla życzeń Bolanathiego. Odnosząc się do tego okresu życia, Sri Ma powiedziała: „Sadhany, przez które człowiek dąży do samorealizacji, są nieskończenie różnorodne, a każda odmiana ma niezliczone aspekty. Wszystkie one objawiły mi się jako część mnie samej”.
Choć była praktycznie niewykształconą wiejską dziewczyną, kiedy zaczęła nauczać, mówiła językiem uczonych, nigdy nie popełniając najmniejszego błędu w logicznej prezentacji swoich tez. Wydawała się w pełni świadoma wszystkich doktrynalnych różnic, nigdy nie myląc jednej z drugą, a to wszystko bez formalnej inicjacji czy szkolenia.
Wpływ na Świat i Spotkania z Legendami
Przybycie Sri Ma do Dhaka w 1924 roku, gdzie Bolanath został zarządcą ogrodów Shabag, stało się punktem zwrotnym. Wieści o jej duchowych mocach rozeszły się, przyciągając ciekawskich, którzy szybko stawali się jej oddanymi wyznawcami na całe życie. Ze względu na ówczesne obyczaje, Ma trzymała się zasłonięta publicznie, ale kobiety zawsze mogły ją swobodnie odwiedzać, a wokół niej szybko gromadziły się tłumy.
Bolanath odegrał kluczową rolę, stając się szanowanym „Baba Bolanathem”, pod którego opieką rosnące tłumy przybrały formę coraz większej, lecz zżytej rodziny. Do wczesnych wyznawców należeli między innymi Sri Jyotish Chandra Roy (Paiji) i Guru Priya Devi (Didi), jej oddani uczniowie. Sri Ma żyła w atmosferze cudów. Jej uzdrawiający dotyk był poszukiwany przez nieznajomych z daleka i bliska.
Często widywano ją w ekstatycznych stanach samadhi (głębokiej medytacji) i mahabhavy (wielkiego Boskiego uniesienia) podczas kirtanów (duchowych pieśni). Naoczne relacje opisują te stany jako transformację, w której jej ciało, choć nadal poruszało się w rytm pieśni, wydawało się być instrumentem niewidzialnej mocy, całkowicie pozbawionej osobistej woli.
„Zadziwiało mnie, że Sri Ma tak naturalnie wchodziła w stan Boskiego uniesienia, stan pożądany przez sadhiki wszystkich czasów. Nie, nie Boskiego uniesienia. Jej stanu nie można było tak nazwać. Nie wiem, jak opisać stan, który był jednocześnie wzniosły i jednocześnie normalny” – pisała Didi Guru Priya.
Ta wzajemna gra normalności i transcendencji była stałą i nieodłączną cechą zachowania Sri Ma, czasem porównywaną do jednoczesnego doświadczania światła słonecznego i księżycowego, gdzie blask słońca był łagodzony przez kojące promienie księżyca. W 1927 roku Sri Ma rozpoczęła swoje podróże, często w towarzystwie Bolanathiego i Paijiego.
Jej nienaruszona swoboda ruchu, kierowana wewnętrznym impulsem, sprawiła, że jej wyznawcy budowali dla niej aśramy, jednak ona rzadko w nich pozostawała. Dotarła do Dehradun, a później do odległej wioski Raipur, gdzie zamieszkali w zrujnowanej świątyni Sziwy, rozpoczynając nowy etap życia. Bolanath poświęcił się sadhanie z całego serca, a Ma wędrowała sama lub siedziała otoczona wiejskimi kobietami.
W Dehradun spotkała się z wieloma rodzinami kaszmirskimi, a Sri Hari Ram Joshi stał się jej oddanym wyznawcą. To on przyczynił się do spotkania Sri Ma z Srimati Kamalą Nehru, które z kolei zaowocowało nawiązaniem więzi z innymi znaczącymi osobistościami. Kamala Nehru, z jej niezwykłą głębią i siłą oddania, przekazała swoje wspomnienia ze spotkań w Szwajcarii, co skłoniło niektórych jej przyjaciół do podróży do Indii, aby spotkać Sri Ma.
Mahatma Gandhi, pod wrażeniem opowieści Kamali Nehru, wysłał swojego zaufanego współpracownika, Sri Jamnalala Bajaja, do Sri Ma. Bajaj stał się tak oddanym wyznawcą, że po jego niespodziewanej śmierci, Sri Ma udała się do Wardha, aby spotkać się z Gandhim osobiście. W późniejszych latach, sam Gandhi i Indira Gandhi również odwiedzili Sri Ma w Dehradun, przyciągnięci wspomnieniami ostatnich dni Kamali Nehru.
Poza Ciałem: Detachment i Współczucie
W 1937 roku zmarł Paiji, a w 1938 Bolanath opuścił swoich pogrążonych w smutku wyznawców w aśramie Kishanpur. Śmierć Bolanathiego doprowadziła do nowego zrozumienia Sri Ma i jej sposobów bycia. Była bardzo oddaną żoną, nieustannie służąc mu osobiście podczas jego chorób. Podczas jego ostatniej choroby była stale przy jego łóżku. Zmarł z jej ręką na głowie, oddychając słowem „Ananda” (błogość).
Większość wyznawców sądziła, że Sri Ma będzie załamana, ale zdziwiło ich, że nie było u niej żadnych oznak żałoby. Pozostała tak spokojna jak zawsze. Zauważyła ich reakcję i łagodnie powiedziała: „Czy zaczynacie lamentować i płakać, jeśli ktoś idzie do innego pokoju w domu? Ta śmierć jest nieuchronnie związana z tym życiem w sferze nieśmiertelności. Gdzie tu mowa o śmierci i stracie? Nikt nie jest dla mnie stracony”.
Wyznawcy Sri Ma zaczęli rozumieć głębsze znaczenie jej całkowitego detachmentu (bezprzywiązania), a jednocześnie przepełniającego współczucia dla ludzi. W miarę upływu lat zagadka jej osobowości pogłębiała się. Od samego momentu narodzin była w pełni samoświadoma. Kiedy zajmowała się sadhaną, wszystko objawiło się jej dzięki jej własnemu chaol.
Mimo braku formalnego wykształcenia, jej wiedza na temat wszystkich doktryn wiary i ich szczegółów zdumiewała uczonych, którzy podziwiali jej głębię. Nigdy nie spotkała żadnego Guru, który mógłby wywrzeć wpływ na jej życie, nie wycofała się ze świata, by zostać samotnikiem, ani nie odsunęła się od bliskich. Nie wykonywała sadhany w tradycyjnym rozumieniu, a jednak mogła mówić z autorytetem o wszystkich aspektach duchowego poszukiwania oświecenia.
To właśnie te fakty sprawiają, że słowo „unikalna” tak trafnie ją opisuje.
Sanyam Saptaha i Nieśmiertelne Dziedzictwo
W 1944 roku Sri Ma spotkała się z innymi mahatmami, w tym z Prabhu Dadaji Maharaja z Junsi, co doprowadziło do przełamania sztucznych barier w sadhu samaj (społeczności ascetów), która dotąd unikała kobiet-świętych. Hari Babaji Maharaj oddał jej najwyższe honory, a głowy innych zakonów monastycznych rozpoznały w niej kwintesencję tradycji upaniszadycznej, akceptując jej słowo jako szastry (święte pisma).
Z jej spontanicznego impulsu (chaol) w 1947 roku rozpoczęto wielką Savitri Yagnę w nowo wybudowanym aśramie w Varanasi, której celem było dobro ludzkości. Pomimo napięć w kraju przed uzyskaniem niepodległości, jogiczne rytuały przebiegały bez przeszkód, kończąc się spektakularnie w 1950 roku, z udziałem wybitnych mahatmów, książąt, artystów, polityków i zwykłych ludzi.
Jedną z najbardziej atrakcyjnych inicjatyw pod auspicjami Sri Ma był Sanyam Saptaha, czyli „Tydzień Wstrzemięźliwości”. Ma często mówiła o znaczeniu przestrzegania ograniczeń w życiu, przynajmniej raz w miesiącu, jeśli nie raz w tygodniu. Sri Jogibai, prezydent Sri Sri Anandamayi Sangha, zasugerował zorganizowanie takiego tygodnia, aby wszyscy wyznawcy mogli się zgromadzić. Pierwszy taki tydzień odbył się w aśramie w Varanasi w 1952 roku.
Uczestnicy pościli całkowicie w pierwszy i ostatni dzień, a w pozostałe dni spożywali jeden prosty posiłek dziennie, którego menu ustaliła sama Sri Ma. Program obejmował codzienne modlitwy, dyskursy pism świętych, kirtany i medytacje, z drzwiami zamkniętymi, by zapewnić spokój. Najważniejszym punktem dnia było spotkanie o 21:30, kiedy Sri Ma odpowiadała na pytania publiczności.
Uczestnicy byli zdumieni, jak bez wysiłku mogli żyć jak asceci przez cały tydzień. To półgodzinne matri satsang (spotkanie z Matką) było kulminacją, na którą czekano z zapartym tchem. Swami Chinmayananda powiedział o niej w 1978 roku w Bangalore: „Kiedy słońce świeci, nikt nie musi demonstrować światła słonecznego”. Ta harmonia przeciwieństw była głównym tematem jej życia.
Wśród splendoru i wspaniałości, które nieuchronnie towarzyszyły jej wszędzie, żyła jak ascetka. Jadła bardzo niewiele, a jej posty były regularne. Przez wiele lat jadła tylko co drugi dzień, a na uwagi odpowiadała: „Nie jest wcale konieczne jedzenie, aby zachować ciało. Jem tylko dlatego, aby zachować pozory normalnego zachowania, żebyście nie czuli się ze mną niekomfortowo”.
Jej spożycie pokarmu nie miało związku z chorobami; w rzeczywistości była w doskonałym zdrowiu, nawet gdy nic nie jadła. W ciągu swojego życia spotkała się z niemal wszystkimi dostojnikami politycznymi, którzy doszli do władzy po uzyskaniu niepodległości Indii. Nie rozmawiali z nią o sprawach państwowych; mówiła tylko o Bogu i religijnych aspiracjach człowieka.
Widziała jedność we wszystkich religiach i nie uznawała żadnych różnic, które wymagałyby zjednoczenia. Traktowała kobiety i mężczyzn jednakowo, wymagając tej samej wysokiej jakości ascetyzmu od brahmaczarinów i brahmaczarinyń. Czystość mowy, działania i myśli była ideałem, który wyznaczyła wszystkim podróżującym ścieżką do samorealizacji. Sri Ma, rozmawiając z nowoczesnymi młodymi ludźmi, wykazywała pełną świadomość trendów swoich czasów.
Mimo to, jej rozmówcy nigdy nie zdołali nakłonić jej do kompromisów. Z wielkim humorem i zrozumieniem zawsze potrafiła przekonać ich do przyjęcia jej prośby, by rozpocząć poszukiwania Tego, który ukrywa się w jaskini serca. Jej życie było nieustannym zaproszeniem do głębszego spojrzenia, do odkrycia Boskości w sobie i w każdym aspekcie istnienia, co czyni ją ponadczasowym źródłem inspiracji dla wszystkich, którzy dążą do prawdy i oświecenia.
Komentarze
Brak komentarzy. Bądź pierwszy.
Dodaj komentarz