Wąwóz Kodori 2001: rosyjski dyplomata zbywa doniesienia o nalotach słowem „UFO”

Co to za dokument?

Pięciostronicowa depesza ambasady USA w Moskwie (nie w Tbilisi) do Departamentu Stanu, numer 01 MOSCOW 13169, z 30 października 2001, podpisana przez ambasadora Vershbowa. Klauzula „Confidential”, nadana przez radcę politycznego George’a Krola; na pierwszej stronie adnotacja „Declassified in Full / Release in Full” z 25 lutego 2026. Kopie poszły m.in. do ambasad w Tbilisi, Baku i Erywaniu, misji przy ONZ i OBWE, sekretarza obrony i Kolegium Szefów Sztabów.

Tytuł brzmi: „UFOS OVER GEORGIA: STRANGE ENCOUNTERS OF AN MFA KIND” („UFO nad Gruzją: dziwne spotkania z MSZ”), co jest grą słów. Depesza nie dotyczy żadnej obserwacji niezidentyfikowanego obiektu, tylko rozmów w rosyjskim Ministerstwie Spraw Zagranicznych.

Zarzuty i zaprzeczenia

30 października ambasador Vershbow podczas wcześniej umówionego spotkania poruszył z wiceministrem spraw zagranicznych Mamedowem doniesienia (z depeszy z Tbilisi), że rosyjskie samoloty naruszyły przestrzeń powietrzną Gruzji i bombardowały wąwóz Kodori. Ostrzegł, że takie incydenty, jeśli są prawdziwe i będą się powtarzać, mogą być katastrofalne dla stosunków amerykańsko-rosyjskich i zepsuć zbliżający się szczyt prezydentów. Mamedow przyznał, że miałyby zły wpływ na szczyt, ale powołał się na rosyjskie Ministerstwo Obrony, które „kategorycznie” zaprzeczyło udziałowi rosyjskich samolotów.

Szef wydziału gruzińskiego MSZ Tereoken powtórzył, że 28 ani 29 października w pobliżu nie latały żadne rosyjskie samoloty. Według niego były wiarygodne doniesienia o abchaskich śmigłowcach bombardujących miejsca, „gdzie byli terroryści”, natomiast:

Doniesienia o samolotach w tym rejonie równie dobrze mogły dotyczyć „UFO”. Moskwa, wyjaśnił, nie ma technicznych możliwości, by ustalić, czy w regionie były obce samoloty.

Zastrzegając, że „nikogo nie oskarża”, Tereoken dodał, że samoloty nad Kodori mogła wysłać „każda strona”.

Reszta depeszy

Większość tekstu dotyczy innych spraw: wycofywania sprzętu z rosyjskiej bazy w Gudaucie (jeden pociąg wyjechał 29 października, dwa czekają na zgodę władz Abchazji; zostaje około 600 żołnierzy, Moskwa chce zatrzymać około 340 jako „strażników”), wizyty przewodniczącego parlamentu Gruzji Zuraba Żwanii w Moskwie, która według Tereokena „nie przyniosła praktycznych rezultatów”, i ewentualnej wizyty ministra obrony Siergieja Iwanowa w Tbilisi.

Komentarz ambasady

„Trudno przyjąć oficjalne rosyjskie zaprzeczenia, że rosyjskie samoloty nie brały w tym udziału. Sugestia, że mogły to być UFO, byłaby zabawna, gdyby nie powaga naruszeń.”

Ambasada uważa, że Rosjanie najpewniej chcą utrzymać presję na Gruzinów i Czeczenów w wąwozie, a ich oficjalne zaprzeczenia odzwierciedlają „tradycyjną rosyjską skłonność do unikania niewygodnego przyznania się za pomocą bezczelnego kłamstwa”. Obecność 600 żołnierzy w Gudaucie Moskwa traktuje zapewne jako kartę przetargową.

Słowo „UFO” pada tu więc jako zbycie zarzutu przez urzędnika i jako ironia w tytule depeszy. Dokument nie opisuje żadnego niezidentyfikowanego obiektu.