Memorandum SP 16, Departament Stanu, 18.07.1963

Czym jest ten dokument?

To 6-stronicowe memorandum z Białego Domu, datowane na 18 lipca 1963 roku, sporządzone przez Maxwella W. Huntera II, członka Professional Staff National Aeronautics and Space Council (Narodowej Rady Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej) działającej przy Biurze Wykonawczym Prezydenta. Memorandum nosi klauzulę OFFICIAL USE ONLY i jest zaadresowane do Roberta F. Packarda z Office of International Scientific Affairs, Departament Stanu USA.

Strona tytułowa memorandum SP 16 — Executive Office of the President, National Aeronautics and Space Council. Temat: „Thoughts on the Space Alien Race Question”. Widoczne adnotacje ręczne i pieczęć ISA FILE COPY

Temat dokumentu brzmi dosłownie: „Thoughts on the Space Alien Race Question” („Rozważania na temat kwestii kosmicznej rasy obcych”). Hunter zaczyna od kontekstu:

„W czasie niedawnych dyskusji pojawiało się od czasu do czasu pytanie, że być może powinniśmy rozważyć politykę na wypadek odkrycia obcej inteligencji w kosmosie. Pewne dyskusje na ten temat odbyły się — jak pamiętasz — podczas obrad nad BNSP Task I. Niniejsze memorandum zawiera różne przemyślenia na ten temat.”

Zmiana paradygmatu naukowego

Hunter opisuje fundamentalną zmianę w myśleniu naukowym, która nastąpiła w ciągu kilku dekad:

„Jeszcze kilka dekad temu wydawało się bardzo mało prawdopodobne, że inteligentne życie istnieje gdziekolwiek poza Ziemią. Główne powody to były: teoria naukowa, wiedza naukowa i przekonania religijne. (...) Sytuacja dziś zmieniła się diametralnie. Najbardziej rozpowszechniona teoria formacji gwiezdnej przewiduje, że tworzenie się układów planetarnych jest naturalną konsekwencją ewolucji gwiezdnej. Na tej podstawie większość gwiazd powinna posiadać układy planetarne, a liczba planet nadających się do zamieszkania w naszej galaktyce byłaby olbrzymia.”

Hunter dodaje: „Nauki biologiczne niemal całkowicie prześledziły serię naturalnych zjawisk, które prowadzą od nieorganicznych molekuł do elementarnych żywych wirusów. (...) Mamy zatem dane naukowe, które mówią, że nie tylko jest ogromna liczba planet w galaktyce, ale że życie prawdopodobnie powstaje spontanicznie na dużej liczbie z nich”.

Trzy scenariusze kontaktu

Strona 3 — Hunter rozważa możliwość, że „Marsjanie eksploatują nasz Księżyc dla surowców” i analizuje lot kosmiczny „z punktu widzenia Marsjanina”. Zwraca uwagę na „gorące plamy” w kraterze Alfons

Hunter analizuje trzy możliwe scenariusze kontaktu z obcą cywilizacją, każdy z innymi implikacjami dla polityki USA:

Scenariusz 1: Prymitywna cywilizacja chemiczna

Obca rasa posiadająca prymitywny lot kosmiczny na bazie energii chemicznej — porównywalna do poziomu ziemskiego. W takim przypadku „kontakty byłyby tak rzadkie, że mogłyby nastąpić raz na tysiące lat”. Hunter przyznaje, że taka cywilizacja „nie byłaby aż tak groźna” jak pozostałe warianty.

Scenariusz 2: Cywilizacja z napędem jądrowym

Rasa posiadająca lot kosmiczny na poziomie ziemskiej energii jądrowej — statki o prędkości połowy do trzech czwartych prędkości światła. Hunter oblicza:

„Jeśli galaktyka ma 100 000 lat świetlnych średnicy, to wciąż nie wystarczy, by przeszukać całą galaktykę w ciągu życia jednego człowieka. Ale załóżmy, że jakaś rasa pod presją przeludnienia rozprzestrzenia się tak szybko, jak jest to technicznie możliwe, od gwiazdy do gwiazdy. Jeśli ich statki osiągają średnio połowę prędkości światła i zatrzymują się co 10 lat świetlnych na 20-letni pobyt — aby osiedlić kolonistów, uzupełnić paliwo i zbudować nowe statki — kolonizacja całej galaktyki zajęłaby zaledwie dwieście tysięcy lat.”

I dodaje zdumiewającą uwagę: „Ponieważ najstarsze znane szczątki człowieka datowano ostatnio na około milion siedemset tysięcy lat, napęd trwający zaledwie dwieście tysięcy lat może nie być nierozsądny”. Konkluzja: gdybyśmy spotkali taką rasę, „nie byłaby prawie tak łagodna jak wcześniej opisani hipotetyczni chemiczni Marsjanie, a nasza polityka musiałaby zostać odpowiednio zrewidowana”.

Scenariusz 3: Cywilizacja ponadrellatywistyczna

Hunter rozważa możliwość, która jest „naukowo obrzydliwa” (scientifically abhorrent), ale której nie można wykluczyć:

„Trzecia możliwość, naukowo obrzydliwa, jest taka, że teoria Einsteina może być jedynie przybliżeniem, a obca rasa, która faktycznie podróżuje szybciej niż światło, istnieje. Gdybyśmy spotkali taką rasę, nasza polityka powinna jak najszybciej określić, który z trzech typów to jest, ponieważ implikacje ich daleko lepszego zrozumienia i kontroli fundamentalnych sił natury są oczywiste.”

Konkretne „wskazówki” na obcą obecność

Najzaskakującym fragmentem jest część, w której Hunter — urzędnik Białego Domu — rozważa konkretne dowody:

„Jedna szkoła zwolenników latających spodków twierdzi, że Marsjanie wydobywają surowce z naszego Księżyca. Na pierwszy rzut oka pomyślałbyś, że wóleli by kopaæ na Ziemi. Ale ciekawe jest, że rozpatrując lot kosmiczny z punktu widzenia Marsjanina — prędkość ucieczki Marsa wynosi zaledwie 16 500 fps, a hamowanie na Księżycu mniej niż 10 000 fps. Nasz Księżyc nie jest więc dużo trudniejszy do osiągnięcia niż Ziemia, a do powrotu jest o wiele łatwiejszy.”

Hunter wymienia też trzy zjawiska, które — „gdybyśmy nie byli tak naukowo pewni siebie” — można by interpretować jako dowody obcej aktywności na Księżycu:

1. Gorące gazy z krateru Alfons — odkryte gdy Księżyc powinien być „martwy” geologicznie. „To byłoby interpretowane jako dowód cywilizacji lub przynajmniej obozów górniczych”
2. Skany podczerwone pokazujące „gorące plamy” — „byłyby interpretowane jako oznaki miast lub przynajmniej obozów górniczych”
3. Brak sukcesów sond księżycowych pomimo dużych wysiłków dwóch mocarstw. „Można by założyć, że ktoś nie pozwala nam się zbliżyć”

Konkluzje: „grand panic”

Strona 5–6: Konkluzje Huntera — „polityka natychmiastowego zakopania siekier wojennych byłaby właściwa” i pesymistyczne zakończenie: nasza polityka „zostanie określona w tradycyjny sposób wielkiej paniki”

Hunter kończy memorandum konkluzjami, które śmiało można nazwać proroczą analizą polityczną:

„Chociaż całe wiarygodne myślenie naukowe sugeruje, że nie napotkamy żadnej innej inteligentnej rasy, prawdopodobieństwo jest skończone i nie należy go całkowicie ignorować. (...) W każdym przypadku polityka natychmiastowego zakopania wszystkich ziemskich siekier wojennych byłaby prawdopodobnie właściwa. Nawet jeśli znajdziemy jedynie łagodnych chemicznych Marsjan lub jedynie szczątki jakiejś intragalaktycznej misji badawczej, dobrze by było zakładać, że rasa ludzka znalazła wreszcie większy problem niż te, które sama sobie stworzyła.”

I pesymistyczne zakończenie:

„W tej chwili nie ma nic do zrobienia, by przygotować się na te możliwości (jedyna dostępna literatura na temat sytuacji awaryjnej to science fiction), bo nikt poważny nie potraktuje tych bzdur poważnie — dopóki się to nie stanie. W tym momencie nasza polityka zostanie określona w tradycyjny sposób wielkiej paniki.”

Podpis autora — Maxwell W. Hunter II, Member, Professional Staff, National Aeronautics and Space Council, Executive Office of the President

Kim był Maxwell W. Hunter II?

Maxwell W. Hunter II (1922–2001) nie był przypadkowym urzędnikiem. Był jednym z najważniejszych amerykańskich inżynierów rakietowych:

• Główny inżynier rakiety Thor (pierwszy amerykański ICBM średniego zasięgu) w Douglas Aircraft
• Pracował nad rakietami Nike Ajax i Nike Zeus (obrona przeciwrakietowa)
• Członek Professional Staff National Aeronautics and Space Council przy Białym Domu (1962–1967)
• Później w Lockheed — współtwórca koncepcji, która doprowadziła do programu SSTO (Single Stage to Orbit)
• Fellow AIAA, liczne odznaczenia za wkład w astronautykę

Gdy Hunter pisał o prędkościach kosmicznych, orbitalnych obliczeniach i napędzie jądrowym — wiedział dokładnie, o czym mówi.

Kluczowe fakty

• Memorandum z Białego Domu do Departamentu Stanu — oficjalny kanał między Biurem Prezydenta a dyplomacją
• Autor: Maxwell W. Hunter II — główny inżynier rakiety Thor, członek Space Council przy prezydencie Kennedy’m
• Temat: polityka USA wobec odkrycia obcej inteligencji — trzy scenariusze kontaktu z konkretnymi implikacjami
• Hunter nie odrzuca „latających spodków” — rozważa hipotezę „Marsjanie wydobywają surowce z Księżyca” i analizuje ją technicznie
• Trzy „wskazówki”: gorące gazy z Alfonsa, gorące plamy na podczerwieni, nieudane sondy księżycowe
• Kolonizacja galaktyki w 200 000 lat — Hunter oblicza, że rasa z napędem jądrowym mogłaby skolonizować całą galaktykę
• „Nasza polityka zostanie określona w tradycyjny sposób wielkiej paniki” — pesymistyczna, ale trafna prognoza
• Kontekst: dokument powstał 5 miesięcy przed zamachem na Kennedy’ego (22 listopada 1963)

Dlaczego ten dokument jest ważny?

Memorandum SP 16 to jedyny znany dokument, w którym urzędnik Białego Domu oficjalnie rozważa politykę USA na wypadek kontaktu z obcą cywilizacją. Nie jest to abstrakcyjna spekulacja — Hunter był inżynierem rakietowym, który rozumiał fizykę lotu kosmicznego, i jego obliczenia dotyczące kolonizacji galaktycznej są matematycznie poprawne. Fakt, że pisał do Departamentu Stanu (a nie NASA czy Pentagonu), sugeruje, że kwestia była rozważana w kontekście międzynarodowej polityki i dyplomacji, nie tylko nauki czy obrony.

Dokument pokazuje też, że w 1963 roku — w samym środku zimnej wojny i wyścigu kosmicznego — najwyższe szczeble rządu USA poważnie rozważały możliwość istnienia obcych cywilizacji, łącznie z analizą hipotezy latających spodków i obcej obecności na Księżycu. Konkluzja Huntera — że „nikt poważny nie potraktuje tego poważnie, dopóki się nie stanie” — brzmi proroczo nawet 63 lata później.