Korytarz berliński 1953: czerwone światła i ostrzał z ziemi

Czym jest ten dokument?

Dwustronicowy AIIR (Air Intelligence Information Report) z 11 sierpnia 1953, z 7350th Base Complement Squadron, jednostki USAF na lotnisku Tempelhof w Berlinie. Kraj: Niemcy. Obszar zgłoszenia: strefa sowiecka. Opracował kapitan Fred L. Allen, źródło: kontroler ruchu lotniczego. To nie relacja świadka, lecz wyciągi z dzienników kontroli ruchu lotniczego.

W polu oceny wiarygodności widnieje NONE, czyli żadna. Oryginał nosił klauzulę CONFIDENTIAL, a kopie poszły do szefostw wywiadu (A-2) kwatery USAFE (United States Air Forces in Europe) i Twelfth Air Force oraz do biura OSI (Office of Special Investigations).

Trzy wpisy z jednej nocy

Strona 1 – wyciąg z dzienników kontroli ruchu Tempelhof.

Dziennik notuje zdarzenia po kolei, w czasie Zulu. 10 sierpnia 1953, godzina 19:36: samolot DC-3 linii British European Airways, lecący do Tempelhof korytarzem środkowym, zgłasza, że widzi coś jak czerwone rakiety wystrzeliwane około jednej mili przed nim.

Godzina 22:45: kontrola ruchu z ośrodka zapisanego jako Bad Eisen przekazuje do Tempelhof kolejny meldunek: inny DC-3 tych samych linii widzi nieruchome czerwone światło dwadzieścia mil morskich na zachód od Genthin, miasteczka w strefie sowieckiej na trasie korytarza. Wysokość: około 5000 stóp, ale nie wyżej niż 5500.

„Pilot samolotu DC-3 British European Airways zgłosił obserwację nieruchomego czerwonego światła dwadzieścia mil morskich na zachód od Genthin.”

I wpis trzeci, godzina 23:15, najkrótszy z całej kartki.

„British Berlin Air Safety Center zgłosił, że Sowieci sprawdzili to zgłoszone czerwone światło i nie potrafili go wyjaśnić.”

Pilot, z którym nie udało się porozmawiać

Strona 2 – dopisek oficera wywiadu o nieudanej próbie dotarcia do pilota.

Następnego dnia o 02:35 nad tym samym obszarem przechodzi Clipper linii Pan American, lecący do Hanoweru. Pilot o nazwisku Lesser melduje, że nie widzi żadnego światła ani aktywności. Dodaje jednak coś, o co nikt go nie pytał: w piątkową noc 7 sierpnia 1953 w tym samym miejscu widział ostrzał z ziemi w powietrze, a gdy jego samolot się zbliżył, ostrzał ustał. Rodzaju pocisków nie potrafił określić.

Druga strona to jedno zdanie: do chwili sporządzenia raportu biuro nie zdołało skontaktować się z pilotem Lesserem.

Co to znaczy?

Dokument nie opisuje kontekstu, a bez niego trudno go czytać. Berlin leżał głęboko w strefie sowieckiej, a ruch lotniczy do miasta prowadzono trzema korytarzami o szerokości dwudziestu mil. Nadzór nad nimi sprawowało Berlin Air Safety Center, instytucja czterostronna, w której zasiadali przedstawiciele Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Francji i Związku Radzieckiego. Dlatego w dzienniku pojawia się zdanie o Sowietach: zapytanie poszło kanałem, który działał nawet wtedy, gdy nie działało nic innego.

Świadkami nie są tu wojskowi, lecz zawodowi piloci liniowi, a pośrednikami kontrolerzy ruchu. To zmienia charakter zapisu: nie ma kształtów ani manewrów, jest godzina, pozycja i wysokość. Kopia do OSI pokazuje, jak sprawę czytano: nie jako zjawisko powietrzne, lecz jako możliwy ostrzał cywilnych maszyn w korytarzu.

Czego dokument nie rozstrzyga

Nie wiadomo, co było czerwone i co świeciło. Dziennik używa dwu różnych określeń, rakiety i nieruchome światło, i nie łączy ich w jedno zjawisko. Nie wiadomo, kto prowadził ostrzał z 7 sierpnia ani czym strzelano, bo jedyny świadek znika z akt z adnotacją, że nie udało się go odnaleźć. Znaki rejestracyjne obu maszyn dziennik podaje bez łącznika, GALJI i GAGIP, a nazwy ośrodka kontroli nie da się odczytać jednoznacznie. Nie ma śladu, czy ktokolwiek wrócił do sprawy po 11 sierpnia 1953.